EONpediaMİMARİ

İlk taştan bugüne.

Y-planlı payandalı çekirdek kuleyi stabilize eder; kademeli, dönen kütle rüzgârın düzenli girdap kurmasını engeller.CC BY 2.0

2010 · Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri

Burj Khalifa: payandalı çekirdek, 828 m

Paylaş

Y-planlı payandalı çekirdek; rüzgâr basıncını dağıtmak için her katta hafifçe dönen kademeli kütle. 828 m. SOM / Adrian Smith.

Dubai'deki Burj Khalifa, 828 metreyle dünyanın en yüksek yapısıdır. Bu yükseklikte mimarinin asıl düşmanı yerçekimi değil, rüzgârdır; binanın strüktürel sistemi baştan sona rüzgârı yenmek üzere tasarlanmıştır.

SOM'dan Adrian Smith'in tasarladığı yapı, "payandalı çekirdek" (buttressed core) adı verilen bir sisteme dayanır. Planı Y biçimindedir: merkezde altıgen bir betonarme çekirdek, üç koldan dışa uzanan kanatlarla desteklenir. Bu üç kanat, birbirini payanda gibi destekleyerek çekirdeği her yönden burulmaya ve eğilmeye karşı stabilize eder — tıpkı üç ayağı açılmış bir sehpa gibi. Bu, çok yüksek bir kuleyi nispeten ince tutarken rijit yapmanın yoludur.

İkinci strüktürel akıllılık kütlenin biçimindedir. Bina yükseldikçe, kanatlar belirli aralıklarla içe çekilir (setback) ve plan spiral biçimde hafifçe döner. Bunun amacı estetik değil aerodinamiktir: düzgün bir prizma, rüzgârda düzenli girdaplar (vortex) üretir ve bu girdaplar binayı tehlikeli biçimde sallayabilir. Sürekli değişen, dönen kesit ise rüzgârın düzenli bir girdap kuramamasını sağlar — rüzgâr "şaşırtılır". Burj Khalifa böylece payandalı çekirdek ve aerodinamik biçimlendirmeyi birleştirerek süpertall (aşırı yüksek) yapı mühendisliğinin ilkelerini tanımlar.

Konum

Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri · © OpenStreetMap

Kaynaklar