yaklaşık İÖ 515 · Persepolis, Fars, İran
Persepolis Apadana'sı: ince taş sütun, ahşap tavan
Akhaemenid kabul salonu; olağanüstü ince ve yüksek taş sütunların taşıdığı geniş açıklıklı, ahşap kirişli törensel iç mekân.
Apadana, Karnak'ın tam zıttı bir mantıkla çözülmüş bir hipostil salondur. Mısır'da taş tavan, sütunları sıklaştırmaya zorlar; Persepolis'te ise tavanı taş değil, ahşap (sedir ve servi kirişleri) taşır. Ahşap eğilmeye taştan çok daha dayanıklı olduğundan, sütunlar arası açıklık büyür ve sütunlar incelip yükselebilir.
Sonuç, Akhaemenid mimarisinin imzasıdır: yaklaşık 20 metreye ulaşan, taş gövdeli, son derece narin sütunlar. Bu incelik taşın değil, üzerindeki hafif ahşap tavanın izin verdiği bir incelliktir. Sütun başlıkları sırt sırta vermiş boğa (ya da aslan, griffon) protomlarıyla biter; bu çift hayvanlı başlık, ahşap kirişlerin oturduğu yatağı hem taşır hem simgeler. Apadana böylece imparatorluğun bir mimari ifadesidir: farklı halklardan gelen malzeme ve biçimlerin (Mısır pervazı, İonyalı taş işçiliği, Mezopotamya teras geleneği, Med-Pers sütunu) tek bir törensel mekânda birleştirilmesi.
Salon, üç yönden sütunlu eyvanlarla (portiko) çevrili kare bir plan üzerine kurulur ve binlerce kişiyi ağırlayabilecek ölçektedir; doğu ve kuzey merdivenlerindeki kabartmalar, imparatorluğun her köşesinden hediye getiren elçileri gösterir. Persepolis, geniş açıklıklı kolektif iç mekânı taş-ahşap melez sistemiyle kuran, antik dünyanın en zarif sütun-kiriş çözümlerinden biridir.
Konum
Persepolis, Fars, İran · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Persepolis — UNESCO World Heritage — UNESCO
- Persepolis — Encyclopædia Iranica — Encyclopædia Iranica