Çatalhöyük, Konya Ovası'nda yaklaşık İÖ 7.400'den itibaren binlerce yıl yaşamış yoğun bir Neolitik yerleşimdir. Göbeklitepe anıtsal bir çevreyse, Çatalhöyük gündelik mekânın — konutun — ilk büyük ölçekli sistemidir.

Evler, güneşte kurutulmuş kerpiç tuğla ve ahşap hatıllarla kuruldu. Strüktürel mantık radikaldir: yapılar arasında sokak yoktur; her ev komşusuna bitişik, ortak duvarlarla örülür. Yerleşim böylece tek tek binaların değil, kesintisiz bir kütlenin — peteğe benzer bir doku — toplamıdır. Bu bitişik düzen hem malzeme ekonomisi sağlar hem yanal stabilite verir: her duvar komşusuna yaslanır.

Giriş kapı değil, çatıdır. Düz toprak damlara açılan deliklerden, ahşap merdivenle iç mekâna inilir; damların kendisi de dolaşım yüzeyi, yani "sokak" işlevi görür. İç mekânda ocak, fırın, sıvalı platformlar ve duvar resimleri sabit mimari elemanlar olarak yerleşiktir. Eskiyen ev yıkılıp düzlenir ve tam üstüne yenisi kurulur; yerleşim bu yüzden zamanla bir höyük (tell) olarak yükselir — mimari, dikey bir tortulaşmaya dönüşür.

Çatalhöyük, duvarın, çatının ve girişin henüz ayrışmadığı, ama konutun tekrarlanabilir bir tip olarak kurgulandığı kritik bir eşiği temsil eder.