EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

İbn-i Sînâ büstü. Kanun, Avrupa tıp fakültelerinde 17. yüzyıl ortasına kadar — yani Newton dönemine kadar — standart ders kitabıdır. Aynı kitabın altı yüzyıl boyunca standart kalması tıp tarihinde bir kez olmuş bir durumdur.No restrictions

yaklaşık 1025 (El-Kanun fi't-Tıbb tamamlandı) · Buhara ve Hemedan (bugünkü Özbekistan ve İran)

İbn-i Sînâ ve Kanun: tıbbın orta çağdaki ana kitabı

Paylaş

Buharalı hekim-filozof İbn-i Sînâ'nın yaklaşık 1025'te tamamladığı El-Kanun fi't-Tıbb, hem İslam dünyasında hem Avrupa'da yaklaşık 600 yıl boyunca temel tıp metni olarak okundu.

İbn-i Sînâ (Avrupa'da Avicenna olarak bilinir, 980-1037), Buhara yakınlarında doğdu, on yaşına gelmeden Kur'an'ı ezberledi, on altı yaşında hekim olarak ün kazandı; ömrü boyunca İran ve Orta Asya saraylarında çalıştı. Felsefeden astronomiye, kimyadan psikolojiye yaklaşık 450 eser yazdı; bunların 240 kadarı günümüze ulaştı. Aristoteles felsefesini İslam düşüncesine taşıyan en etkili isim oldu.

En ünlü eseri El-Kanun fi't-Tıbb'tır — "Tıbbın Yasası". Yaklaşık 1025'te tamamlandı. Beş kitaplık bu ansiklopedi, dönemine kadar Yunan, Hint, Pers ve Arap tıbbının tüm birikimini sistematik bir çerçevede topladı: anatomi, hastalıklar, ilaç hazırlama, beslenme, salgın hastalıkların yayılımı. Kitap, hastalığı dengesizlik olarak gören Galenik çerçeveyi takip ediyordu, ama klinik gözlemden farmakolojiye birçok özgün katkı içeriyor. Bulaşıcı hastalıkların su ve toprak yoluyla taşındığı, tüberkülozun bulaşıcı olduğu, idrarın belirli görsel özelliklerinin böbrek hastalıklarına işaret ettiği gibi tespitler İbn-i Sînâ'ya aittir.

12. yüzyılda Cremonalı Gerard, Kanun'u Latinceye çevirdi. O andan itibaren kitap Paris, Bologna, Montpellier, Padua gibi yeni kurulmuş Avrupa tıp fakültelerinin müfredatına girdi ve 17. yüzyıl ortasına dek bu konumunu korudu. Yani Newton zamanında dahi Avrupa tıp öğrencileri Kanun'u okuyordu. Bu süreklilik istisnaidir: aynı kitap, biri Şam'da biri Paris'te iki çok farklı medeniyette altı yüzyıl boyunca standart tıp eğitimi metni olarak yer aldı.

İbn-i Sînâ aynı zamanda mantık ve metafizik üzerine yazdığı eserlerle Aquinas dahil Avrupa skolastik felsefesini derinden etkiledi. "Uçan adam" düşünce deneyi (boşlukta süzülen, hiçbir duyusal girdisi olmayan bir insanın yine de kendi varlığının farkında olacağı) Descartes'tan 600 yıl önce öz-bilinç sorununu açıkça ortaya koydu.

Konum

Buhara ve Hemedan (bugünkü Özbekistan ve İran) · OpenStreetMap →

Kaynaklar