Bizans imparatoru I. Aleksios, Anadolu'da Selçuklu ilerleyişine karşı yardım için papalığa elçi göndermişti. Papa II. Urbanus 1095 Kasımında Fransa'nın Clermont kentinde topladığı konsilde bu talebi çok aşan bir çağrı yaptı: silahlı bir hac olarak Kudüs'ü 'kurtarmak'. Yanıt onun beklediğini aştı — köylüler, soylular, şövalyeler, kentliler, ve hatta bağımsız 'Halk Haçlısı' diye bilinen düzensiz topluluklar yola çıktı.

Birinci Haçlı Seferi (1096-1099) askerî olarak başarılıydı: 1099'da Kudüs alındı, akabinde yapılan katliamlar bölgenin Hristiyan, Müslüman ve Yahudi nüfusunda derin izler bıraktı. Doğuda dört Latin devleti kuruldu (Edessa, Antakya, Trablusşam, Kudüs). Sonraki yüzyıllarda bu seferler tekrar tekrar düzenlendi; bazıları doğrudan Müslüman dünyasına, bazıları Bizans'a (1204'te Konstantinopolis'i yağmalayan Dördüncü Haçlı Seferi), bazıları kuzey Avrupa'daki pagan halklara karşı yönlendirildi.

Doğrudan askerî sonuçlarından çok daha kalıcı olan etki, kültürel ve ekonomik geçişlilikti. Avrupa İslâm dünyasıyla derin ticaret bağları kurdu — Venedik, Cenova, Pisa bu çağda zenginleşti. Yunan, Arap ve İbrani metinleri çeviriler yoluyla Latin Batı'ya akmaya başladı; tıp, astronomi, matematik bilgisi kıtaya ulaştı. Aynı zamanda haçlı seferleri, Hristiyan-Müslüman ilişkilerinde yüzyıllar boyu sürecek bir gerilim mirası bıraktı — bu hatıra modern dönemde de defalarca yeniden devreye alındı.