İÖ ~1600 (Shang Hanedanı'nın kuruluşu) · Yinxu (bugünkü Anyang, Henan, Çin)
Shang Hanedanı
Sarı Irmak vadisinde yükselen Shang, Çin tarihinin arkeoloji ile doğrulanmış ilk hanedanıdır; yazının, sofistike bronz dökümün ve şehirleşmiş krallık modelinin Doğu Asya'daki köküdür.
Geleneksel Çin tarih yazımı, Shang öncesinde efsanevi bir Xia hanedanından söz eder; ancak Shang, kazılar ve metinlerle birlikte doğrulanan ilk hanedandır. Sarı Irmak'ın orta yatağı boyunca Henan eyaletinde, İÖ 1600 dolaylarında ortaya çıktı ve İÖ 1046'da Zhou tarafından devrilene kadar yaklaşık 550 yıl sürdü. Başkent birden çok kez taşındı; son ve en uzun başkent Yin, bugünkü Anyang yakınlarındaki Yinxu höyüğüdür.
Shang'ı dünya tarihinde özgün kılan iki teknik kümesi vardır. Birincisi yazı: 'oracle kemikleri' olarak bilinen kürek kemiği ve kaplumbağa karapasları üzerine kazınmış yaklaşık 4.500 farklı karakter, bugünkü Çin yazısının doğrudan atasıdır. Kâhinler ısıtılmış kemiğin çatlama biçiminden gelecekteki hasadı, savaş şansını veya kraliyet doğumlarını yorumlar; soru ve cevap kemiğe oyularak kayda geçirilirdi. İkincisi bronz döküm: parçalı kalıp tekniğiyle yapılmış ağırlıkları yüzlerce kiloyu bulan ritüel kaplar — atalara sunu için kullanılan tören eşyaları — Tunç Çağı'nın dünyada eşi olmayan örnekleridir. Anyang'da bulunan 832 kg ağırlığındaki Houmuwu ding, antik dünyanın en büyük tek parça bronz objesidir.
Shang toplumu kademeli olarak örgütlenmiş bir tarım imparatorluğuydu: kral, ayrıcalıklı bir aristokrasi, zanaatkarlar ve büyük çoğunluğu oluşturan köylüler. Atlı savaş arabası İÖ 1200 dolaylarında Orta Asya'dan giriş yaptı — bu, Avrasya stebinin Çin'le ilk büyük teknolojik etkileşimidir. Yinxu höyüğü 2006'dan beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir; 150 binin üzerinde oracle kemiği parçası kazılarda bulundu ve bunların çevirisi modern Çin sinolojisinin temel projelerinden biri olarak sürmektedir.
Galeri
Konum
Yinxu (bugünkü Anyang, Henan, Çin) · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Shang Dynasty — World History Encyclopedia — World History Encyclopedia
- Shang and Zhou Dynasties: The Bronze Age of China — Heilbrunn Timeline — The Metropolitan Museum of Art
- Yin Xu — UNESCO World Heritage List — UNESCO