1712'den önce de buhar gücüyle deneyler yapılmıştı — Hero of Alexandria'nın oyuncağı, Denis Papin'in basınçlı kabı, Thomas Savery'nin 1698 'madenci dostu' pompası — ancak hiçbiri sürekli, güvenilir bir endüstriyel iş çıkarmadı. Britanya kömür ocakları ise gittikçe derinleşiyor ve su altında kalıyordu: at gücü ya da rüzgar değirmenleri bu sorunu çözemiyordu. Bir demirci ve Baptist vaiz olan Newcomen, bu darboğaza yanıt olarak Dudley yakınlarındaki Coneygree madeninde atmosferik makineyi 1712'de işletmeye aldı: buhar bir silindiri doldurur, soğuk su püskürtmesi içeride vakum yaratır ve atmosfer pistonu aşağı iter. Yavaş, yakıt-aç ama çalışır.

Newcomen makinesi yarım yüzyıl boyunca Britanya, Macaristan ve Amerikan kolonilerinde kömür ve kalay ocaklarında çoğaldı. 1763'te Glasgow Üniversitesi'nde bir model üzerinde çalışan James Watt, silindirin her çevrimde ısıtılıp soğutulmasının yakıtın büyük kısmını ziyan ettiğini gördü. Çözümü 1765'te buldu, 1769'da patentledi: yoğunlaştırma işlemini ayrı bir kapta gerçekleştir, silindir hep sıcak kalsın. Birmingham'lı sanayici Matthew Boulton ile ortaklığı sayesinde Watt makinesi 1776'dan itibaren seri üretime girdi; verim üçe katlandı, makine ocaktan çıkıp dokuma fabrikasına, demirhaneye, değirmene, sonra da lokomotife ve gemiye taşındı.

Sonuçlar tek bir sektörde kalmadı. Enerji ilk kez yerden, mevsimden ve canlı kas gücünden bağımsız oldu; fabrika ölçekli üretim, demiryolu, buharlı gemi ve daha sonra elektrik üretimi hep bu temelin üzerine kuruldu. Kömür tüketimi katlanarak arttı, sanayi kentleri biçimlendi, çalışma günü makinenin ritmine bağlandı. Aynı süreç bugün küresel iklim krizinin de kökenidir: atmosferdeki CO₂ yoğunluğunun sanayi öncesi ortalamadan ayrışması, tam olarak Watt'ın patentinin ardından gelen yüzyılda başlar.

Newcomen-Watt çizgisi, modern teknolojinin bir özelliğini de net biçimde gösterir: kırılım nadiren tek bir buluş anıdır. 1712'deki çalışan makine olmasaydı Watt'ın geliştireceği bir şey de olmazdı; Watt'ın iyileştirmesi olmasaydı Newcomen makinesi maden pompasından öteye geçemezdi. Endüstri Devrimi'nin temel taşı, iki neslin üst üste binmiş işiydi.