17 Aralık 1903 · Kill Devil Hills, Kitty Hawk, Kuzey Carolina, ABD
Wright Kardeşler ve kontrollü uçuş
Kuzey Carolina kıyısındaki kumullarda Orville Wright, 12 saniye süren, yaklaşık 36 metrelik bir uçuşla insan tarihinin ilk motorlu, kontrollü ve sürdürülebilir uçuşunu gerçekleştirdi.
Wilbur ve Orville Wright Dayton, Ohio'da bisiklet tamir ve satışı yapan iki kardeşti; üniversite eğitimi almamışlardı. 1899'dan itibaren uçmayı ciddi bir mühendislik problemi olarak ele aldılar. O dönemde kanat şekli ve motor gücü üzerine bolca tartışma vardı ama hiçbiri gerçek meseleyi çözmüyordu: uçaktaki kontrol.
Wright'lar, kuşların kanat ucu büküşünü gözlemleyerek üç-eksenli kontrol kavramını geliştirdi: yan eğilme (roll), burun yukarı-aşağı (pitch), sağa-sola dönme (yaw). 1900-1902 arasında Kitty Hawk'taki Kill Devil Hills kumullarında planörlerle yüzlerce deneme yaptılar; kendi rüzgar tüneli verilerini topladılar, mevcut yayınlardaki yanlış kanat tablolarını düzelttiler. Kendi tasarladıkları hafif benzinli motor ve çift pervaneyi 1903 sonbaharında uçaklarına yerleştirdiler.
17 Aralık 1903 sabahı, beş tanıkla birlikte, dört uçuş yaptılar. Orville'nin ilk denemesi 12 saniye sürdü; günün son uçuşunda Wilbur 59 saniye havada kaldı ve 260 metre yol aldı. Plaj bekçisi John T. Daniels'in çektiği tek fotoğraf — kalkıştan saniyeler sonra makineyi havada gösteren — modern havacılığın doğum belgesi oldu.
Buluş ilk başta basında kuşkuyla karşılandı; gazeteler bir süre haberi ciddiye almadı. 1908'de Wilbur'un Fransa'da yaptığı kamuya açık gösteriler şüpheleri sildi. 70 yıl içinde insan Ay'a indi; bugün her gün dünyada yaklaşık 100 bin ticari uçuş gerçekleşiyor. Wright'ların asıl katkısı motor değil, kontrol felsefesiydi — modern uçakların pilot girdileri hâlâ aynı üç ekseni kullanır.
Konum
Kill Devil Hills, Kitty Hawk, Kuzey Carolina, ABD · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- The Wright Brothers — Library of Congress — Library of Congress
- 1903 Wright Flyer — Smithsonian National Air and Space Museum — Smithsonian Institution
- Wright Brothers — National Park Service — U.S. National Park Service