Ocak 1912 · Frankfurt, Almanya
Wegener'in kıtasal kayma hipotezi
Alman meteorolog Alfred Wegener, Atlas Okyanusu'nun iki yakasındaki kıyı şekillerinin, fosillerin ve kayaç dizilimlerinin benzerliğine bakarak kıtaların bir zamanlar tek bir süperkıtada birleşik olduğunu ve sonra ayrıldığını öne sürdü; teori on yıllar boyunca reddedildi.
Wegener jeolog değildi; meteoroloji ve kutup keşfi alanlarında çalışıyordu. 1910'da bir atlas üzerinde Güney Amerika'nın doğu kıyısı ile Afrika'nın batı kıyısının çakıştığını fark etti. Yıllarca bu çakışmayı destekleyen kanıt biriktirdi: Brezilya ile Batı Afrika'da aynı fosil sürüngenler bulunmuştu; Apalaş ve İskoçya dağ silsileleri tek bir sıranın koparılmış parçaları gibi duruyordu; Hindistan, Avustralya, Antarktika ve Güney Afrika'da Permiyen Karoo katmanlarındaki kömür ve buzul izleri ancak bu kıtalar bir araya getirildiğinde anlam kazanıyordu.
6 Ocak 1912'de Frankfurt Jeoloji Derneği'ne sunduğu bildiri ve 1915'te yayımladığı "Kıtaların ve Okyanusların Oluşumu" kitabı, Pangaea adını verdiği süperkıtanın yaklaşık 200 milyon yıl önce parçalandığını söyledi. Ama Wegener kıtaları hareket ettiren mekanizmayı açıklayamadı; yalnızca "taşıyıcı kuvvetler" olduğunu söyleyebildi. Dönemin jeologları, hipotezi haklı olarak yetersiz buldu — özellikle Anglo-Sakson akademisi onlarca yıl boyunca "jeolojik fantezi" olarak reddetti.
Wegener 1930'da Grönland buzulları üzerinde bir araştırmada hayatını kaybetti; teorisini doğrulamayı göremedi. 1950-60'larda okyanus tabanı haritalandırıldığında, orta-okyanus sırtlarında yeni okyanus kabuğu üretildiği ve paleomanyetik şeritlerin simetrik olduğu görüldü. 1968'e gelindiğinde "levha tektoniği" — Wegener'in fikrinin manto konveksiyonuyla birleştirilmiş hali — modern yer biliminin birleştirici teorisi haline gelmişti.
Kıtaların hareketi bugün GPS ile doğrudan ölçülüyor: Atlas Okyanusu yılda yaklaşık 2-3 santimetre genişliyor, tırnak büyüme hızında. Pangaea'nın oluşumu ve parçalanması Eon zaman çizgisinde milyonlarca yıl önceki olaylar olarak görünür; bu 1912 olayı, o derin geçmişi okumayı mümkün kılan modern fikrin doğum anıdır.
Konum
Frankfurt, Almanya · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Alfred Wegener (1880-1930) — University of California Museum of Paleontology — UCMP, UC Berkeley
- Plate Tectonics: The Rocky History of an Idea — UCMP, UC Berkeley
- The Origin of Continents and Oceans — Wegener 1915 (English translation) — Internet Archive