Cemiyet-i Akvam, ABD Başkanı Woodrow Wilson'ın Ocak 1918'de açıkladığı 'On Dört Madde'nin son maddesinin doğrudan ürünüydü. Birinci Dünya Savaşı dört imparatorluğu yıkmış, on milyonlarca insanı öldürmüştü; Wilson'ın umudu, bir daha böyle bir savaşın yaşanmaması için devletlerin egemenliğini bir 'milletler birliğinin' ortak güvenlik şemsiyesi altında kısmen sınırlamasıydı. Cemiyet'in tüzüğü, 28 Haziran 1919'da imzalanan Versay Antlaşması'nın ilk 26 maddesi olarak yazıldı ve 10 Ocak 1920'de yürürlüğe girdi.

Kurumun temel mantığı şuydu: bir devlet komşusuna saldırırsa, diğer üyeler kolektif olarak ekonomik ve gerekirse askerî yaptırım uygulayacaktı (Madde 16). Cenevre'de toplanan Genel Kurul ve dört daimi (İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya) ile dört dönemsel üyenin oluşturduğu Konsey karar organlarıydı. Yanı sıra Daimi Uluslararası Adalet Divanı (modern UAD'nin atası) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kuruldu — ILO bugün hâlâ faaldir. Ne var ki başlangıçtan itibaren yapısal zaaflar belirgindi: ABD Senatosu, kolektif güvenlik yükümlülüğünü egemenliğe tehdit sayıp Versay'ı ve Cemiyet üyeliğini reddetti; Bolşevik Sovyetler Birliği uzun süre dışlandı; mağlup Almanya 1926'ya kadar üyeliğe alınmadı.

1920'lerde küçük başarılar oldu — Åland Adaları meselesi, Yukarı Silezya tahkimi, Saar bölgesi yönetimi. Ama gerçek sınav 1930'larda geldi ve örgüt arka arkaya kırıldı: 1931 Japonya'nın Mançurya'yı işgali (Lytton Raporu Japonya'yı suçladı; Japonya 1933'te çekildi), 1935 İtalya'nın Habeşistan saldırısı (uygulanan yaptırımlar gevşek tutuldu; petrol ambargosu konmadı), 1936 Renanya'nın yeniden silahlandırılması, 1937 İspanya İç Savaşı, 1939 Sovyetlerin Finlandiya'yı işgali. Almanya ve Japonya 1933'te, İtalya 1937'de çekildi. Cemiyet'in çöküşünün asıl yapısal sebebi yalnızca üye eksikliği değildi; kolektif güvenlik yaptırımı için 'siyasi irade' ve 'somut askerî güç' yokluğuydu — büyük güçler kendi çıkarları zorlandığında müşterek hareket etmeye yanaşmadı.

Yine de Cemiyet-i Akvam'ı yalnızca bir başarısızlık olarak görmek tarihi yanlış okumaktır. Örgüt, devletlerin daimi bir çatı altında diplomatik müzakere yürütebileceğini kanıtladı; 1945'te kurulan Birleşmiş Milletler, Cemiyet'in başarısızlıklarından dersler çıkarılarak (Güvenlik Konseyi'ne icra gücü, ABD'nin merkezde tutulması, dünya genelinde ofis ağı) tasarlandı. ILO, UNESCO'nun öncülü kültürel iş birliği ofisi, Uluslararası Adalet Divanı, mülteci komiserliği — bugünkü çok-taraflı sistemin tüm temelleri Cenevre'de prova edildi. İdealizmin gerçeklikle ilk karşılaşması, geride bir miras değil, bir aletler kutusu bıraktı.