EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

1947 Aralık'ta Bell Labs'ta çalıştırılan ilk transistörün replikası. Üçgen plastiğin altına yerleştirilen germanyum kristali ve onun üzerine bastıran iki altın temas noktası, bilgi çağının tüm fiziksel temelini birkaç santimetreküpe sığdırdı.Public domain

16 Aralık 1947 · Bell Telefon Laboratuvarları, Murray Hill, New Jersey, ABD

Transistör: bilgi çağının temel taşı

Paylaş

Bell Laboratuvarları'nda John Bardeen ve Walter Brattain, William Shockley'nin yönettiği bir ekipte germanyum kristali üzerinde sinyali yükselten ilk yarıiletken cihazı çalıştırdı; vakum tüpünün küçük, sağlam, az ısı üreten halefi modern elektroniğin tüm yapısını mümkün kıldı.

1940'larda elektronik, vakum tüpleriyle çalışıyordu. Tüpler kocaman, sıcak, kırılgan ve enerji-aç cihazlardı; bir radyoda birkaç tane, bir bilgisayarda binlerce kullanılır, çoğu zaman bir tanesi yanardı. ENIAC bilgisayarı 17.468 tüp barındırıyor, neredeyse her gün bir tanesinin değiştirilmesi gerekiyordu.

New Jersey'deki Bell Telefon Laboratuvarları'nda fizikçi William Shockley, savaş sonrası yarıiletken araştırması için bir grup kurdu. John Bardeen ve Walter Brattain ekipte deneysel çalışmayı yürüttü. 16 Aralık 1947'de germanyum kristal üzerine bir çatal şeklinde yerleştirilmiş iki altın temas noktası, küçük bir giriş sinyalini yaklaşık 100 kat yükseltti — ilk "nokta-temas transistörü" çalıştı. 23 Aralık'ta yönetim için resmi gösteri yapıldı. Adı 1948 başında konuldu: "transfer-resistor" → "transistor".

Shockley birkaç hafta içinde daha sağlam ve üretilebilir olan "birleşim-transistöründen" (junction transistor) bir tasarım yaptı. 1956'da üçü Nobel Fizik Ödülü'nü paylaştı. Aynı yıl Shockley California'ya taşınıp kendi şirketini kurdu; oradan ayrılan sekiz mühendis ("the traitorous eight") Fairchild Semiconductor'ı, sonra Intel'i, sonra Silicon Valley'i kurdu. Bir tek buluş, bir coğrafyayı dönüştürdü.

İlk transistör bir avuç içine sığıyordu. Bugün modern bir bilgisayar çipinde 5 nanometre — virüs boyutundan küçük — büyüklüğünde yüz milyarlarca transistör var. Moore yasası onlarca yıl boyunca her iki yılda transistör sayısının ikiye katlanmasını öngördü; bu yasanın motoru tek bir 1947 Aralık günü Bell Labs'ta çalıştı. Akıllı telefon, internet, yapay zekâ, uydu, modern tıbbi cihazlar — hepsi vakum tüpünün miras bıraktığı boşluğu dolduran o küçük germanyum parçasına dayanır.

Konum

Bell Telefon Laboratuvarları, Murray Hill, New Jersey, ABD · OpenStreetMap →

Kaynaklar