Ekim 1950 · Manchester Üniversitesi, İngiltere
Turing testi: makineler düşünebilir mi?
İngiliz matematikçi Alan Turing, "Computing Machinery and Intelligence" makalesinde "makineler düşünebilir mi?" sorusunu, bir makinenin bir insanı yazılı diyalogda kandırıp kandıramayacağı testine indirgedi — yapay zekâ alanının kurucu sorusu olarak okundu.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Bletchley Park'ta Alman Enigma şifresinin kırılmasında belirleyici bir rol oynayan Alan Turing, 1936'da yayımladığı makalede "Turing makinesi" denilen kuramsal hesaplama cihazını tanımlamıştı — modern bilgisayar biliminin matematiksel temeli. 1950'de Manchester Üniversitesi'nde, henüz büyük çoğunluk insanın bilgisayar görmediği bir çağda, çok daha provokatif bir soru sordu: "Makineler düşünebilir mi?"
Turing sorunun kendisinin muğlak olduğunu kabul etti — "düşünmek" tanımı belirsizdi. Bunun yerine bir oyun önerdi: "taklit oyunu". Bir sorgucu yazılı kanalla iki gizli özneyle konuşur — biri insan, biri makine. Sorgucu ikisini birbirinden ayırt edemezse, makinenin "düşündüğünü" söylemenin önünde davranışsal bir engel kalmaz. Bu kayma — felsefi soruyu ölçülebilir bir performansla değiştirmek — testin asıl gücüydü.
Turing makalede karşı argümanları teker teker ele aldı: teolojik ("sadece insanlar ruha sahip"), matematiksel (Gödel), bilinç argümanı, sezgi argümanı, vs. Her birine yanıt verdi. 2000'e kadar makinelerin testi geçebileceğini öngördü; bu kısmen gerçekleşti — günümüzde büyük dil modelleri sınırlı senaryolarda insanları kandırabiliyor, ancak "genel zekâ" sorusu hâlâ açık.
Turing 1952'de eşcinselliği nedeniyle yargılandı, kimyasal kastrasyona zorlandı; 1954'te 41 yaşında siyanür zehirlenmesi sonucu öldü. Onun adını taşıyan bu test, 1956'da John McCarthy ve arkadaşlarının Dartmouth toplantısında resmen kuracağı yapay zekâ alanının çerçeve sorusu oldu — ve 75 yıl sonra hâlâ tartışılmaya devam ediyor.
Konum
Manchester Üniversitesi, İngiltere · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Computing Machinery and Intelligence — Turing 1950 — Mind / Oxford University Press
- The Turing Test — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford Encyclopedia of Philosophy
- Alan Turing — Bletchley Park — Bletchley Park Trust