29 Ekim 1969 · UCLA, Los Angeles, Kaliforniya, ABD
ARPANET: internetin doğum anı
Kaliforniya Üniversitesi UCLA'dan Stanford Araştırma Enstitüsü'ne gönderilen ilk paket-tabanlı bilgisayar iletişimi — "LO" karakterlerinin ardından sistemin çökmesi — bugünün küresel internetinin embriyonu ARPANET'in çalıştığı andı.
1957'de Sputnik şokunun ardından ABD Savunma Bakanlığı, ileri araştırma ajansı ARPA'yı (sonradan DARPA) kurdu. Soğuk Savaş'ın gölgesinde, nükleer saldırı sonrasında ayakta kalabilecek bir komuta-iletişim ağı tasarlamak öncelikti. 1960'larda RAND analisti Paul Baran, ortak telefon ağlarının nasıl kolayca devre dışı bırakılabileceğini gösterdi ve "paket anahtarlama" (packet switching) kavramını önerdi: mesajları küçük paketlere bölüp ağda farklı yollardan göndermek, sonra hedefte birleştirmek. İngiltere'de Donald Davies aynı fikri bağımsız geliştirdi.
1968'de ARPA, BBN şirketine ilk yönlendiricilerin — "Interface Message Processor" (IMP) — üretimi için sözleşme verdi. Eylül 1969'da ilk IMP, UCLA'ya kuruldu. Ekim'de ikincisi Stanford Araştırma Enstitüsü'ne yerleştirildi. 29 Ekim 1969 akşamı, UCLA'lı Charley Kline, doğrudan Stanford'daki bir bilgisayarda oturum açmaya çalıştı. "L" yazdı, geldi. "O" yazdı, geldi. "G" yazmaya başlamasıyla sistem çöktü. İlk gönderilen mesaj "LO" oldu — şans eseri tarihsel bir ağırlık taşıdı.
1971'de ARPANET'te 15 düğüm vardı; 1973'te ilk uluslararası bağlantı (Norveç ve İngiltere) açıldı. Aynı yıl Vint Cerf ve Bob Kahn TCP/IP protokolünü tasarlamaya başladı — günümüz internetinin asıl iletişim dili. 1983'te ARPANET TCP/IP'ye geçti, bu tarih bazı analistler için "internetin gerçek doğum günü" sayılır. 1989'da Tim Berners-Lee CERN'de World Wide Web'i icat etti; internet kapalı bir akademi-savunma ağı olmaktan çıkıp kamusal bilgi mekânına dönüştü.
ARPANET 1990'da resmen kapatıldı; mirası onun parçası olan TCP/IP omurgasında devam etti. Bugün dünyada yaklaşık 5,5 milyar internet kullanıcısı var — gezegen nüfusunun üçte ikisi. 1969'da bir IMP'den diğerine gönderilen iki harf, sonraki 55 yılın en derin sosyal, ekonomik ve epistemik dönüşümünün başlangıç sinyaliydi.
Konum
UCLA, Los Angeles, Kaliforniya, ABD · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Brief History of the Internet — Internet Society — Internet Society
- ARPANET — Computer History Museum — Computer History Museum
- Paul Baran and the Origins of the Internet — RAND Corporation — RAND Corporation