9 Kasım 1989 · Brandenburg Kapısı, Berlin
Berlin Duvarı'nın yıkılışı: Soğuk Savaş'ın sonu
28 yıl boyunca Doğu ve Batı Berlin'i ayıran beton duvar, basın açıklamasındaki bir karışıklık sonucu Doğu Almanya sınır görevlilerinin geçişlere izin vermesiyle bir gecede simgesel olarak yıkıldı; ardından SSCB iki yıl içinde dağıldı.
Berlin Duvarı 1961'de bir gecede dikildi. Soğuk Savaş'ın iki bloku — kapitalist Batı ve komünist Doğu — şehrin ortasında somut bir betonla ayrıldı. Önümüzdeki 28 yıl boyunca duvarı geçmeye çalışan en az 140 kişi sınır muhafızlarınca öldürüldü. Aile bağları kesildi, ekonomi parçalandı, ama duvar Doğu Bloku'nun ayakta kalabilmesinin temel sembolüydü.
1985'te SSCB'de Mihail Gorbaçov iktidara geldi; glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) reformlarıyla Sovyetlerin baskısını gevşetti. Bunun etkisi Doğu Avrupa'ya hızla yayıldı: 1989 yazında Macaristan Avusturya sınırını açtı, on binlerce Doğu Alman Macaristan-Avusturya yoluyla Batı'ya kaçtı. Doğu Almanya hükümeti çöküşün eşiğine geldi.
9 Kasım 1989 akşamı Doğu Almanya hükümet sözcüsü Günter Schabowski bir basın toplantısında yeni seyahat kurallarını okurken "Ne zaman yürürlüğe giriyor?" sorusunu aldı. Notlarını karıştırıp şu yanıtı verdi: "Bildiğim kadarıyla… hemen, gecikmesiz." Batı medyası bunu "sınır açıldı" diye duyurdu. Saatler içinde on binlerce Doğu Berlinli geçiş noktalarına aktı. Sınır görevlileri net emir alamamış, kalabalık bastırınca bariyerleri açtılar. Sabaha kadar duvarın üstünde dans eden, beton parçalarını yontup hatıra alan binlerce insan vardı.
Duvarın somut yıkımı sonraki haftalar ve aylar içinde tamamlandı. Doğu Almanya 1990'da Federal Almanya ile birleşti. Sovyetler Birliği 1991 sonunda dağıldı. 70 yıllık Soğuk Savaş bitti; küreselleşmenin yeni evresi başladı. Berlin Duvarı'nın yıkılışı, 20. yüzyılın siyasi takvimindeki en net dönüm noktalarından biridir — somut bir betonun düşüşü, soyut bir dünya düzeninin düşüşünü simgeledi.
Konum
Brandenburg Kapısı, Berlin · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Fall of the Berlin Wall — German Historical Museum — Deutsches Historisches Museum
- The Fall of the Berlin Wall — National Archives (US) — U.S. National Archives
- Cold War — Encyclopaedia Britannica — Britannica