EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Saldırıdan saatler sonra Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki Expedition 3 mürettebatı bu fotoğrafı çekti. Yörüngeden 400 kilometre yukarıdan bile görünen duman sütunu, kentin haritası üzerinde olayın ölçeğini sessizce belgeler. Şehrin içinden bakanlara saldırı tek tek binalar etrafında parçalanmış görünür; uzaydan bakana tek bir iz, tek bir yaradır.Public domain

11 Eylül 2001 Salı · New York (Dünya Ticaret Merkezi), Arlington-Virginia (Pentagon), Shanksville-Pennsylvania

11 Eylül saldırıları

Paylaş

El-Kaide'ye bağlı 19 saldırgan, 11 Eylül 2001 Salı sabahı dört yolcu uçağını kaçırarak New York'ta Dünya Ticaret Merkezi'nin iki kulesine ve Pentagon'a çarptırdı; dördüncü uçak Pennsylvania'da düşürüldü. 2.977 sivil ölümüyle 21. yüzyılın hem siyasi hem psikolojik açılış olayı oldu.

Saldırı bir saat kırk iki dakikalık dar bir pencerede gerçekleşti. 8:46'da American Airlines 11 sefer sayılı uçak Dünya Ticaret Merkezi Kuzey Kulesi'ne, 9:03'te United Airlines 175 Güney Kulesi'ne, 9:37'de American 77 Pentagon'a çarptı. United 93 Washington'a yönlendirilmişti; yolcular kokpiti geri almaya çalışınca uçak 10:03'te Shanksville, Pennsylvania kırsalında düştü. Güney Kule 9:59'da, Kuzey Kule 10:28'de çöktü; çelik kafes yapıların jet yakıtı yangınında dayanma süresinin yetersiz kaldığı 9/11 Komisyonu ve NIST raporlarıyla detaylı belgelendi. 2.977 sivil hayatını kaybetti (19 saldırgan hariç): 246 yolcu ve mürettebat, Dünya Ticaret Merkezi'nde 2.606, Pentagon'da 125. Aralarında 343 itfaiyeci ve 71 polis vardı.

Organizasyon Usame bin Ladin liderliğindeki El-Kaide idi — 1988'de Afganistan'da Sovyetlere karşı savaşan Arap gönüllülerinden doğmuş, 1996'da Afganistan'a, Taliban yönetimi altına yerleşmiş bir cihatçı ağ. Bin Ladin 1998'de "Yahudilere ve Haçlılara karşı cihat" fetvasını yayımlamıştı; gerekçeleri arasında ABD'nin Suudi Arabistan'daki askeri varlığı, Filistin meselesi ve Irak yaptırımları sayılıyordu. Saldırganların büyük çoğunluğu (15) Suudi vatandaşıydı. Operasyon Hamburg ve Florida'da yıllar süren planlamayla, ABD pilot eğitim okullarında alınan derslerle hazırlanmıştı; toplam maliyetin 400.000–500.000 dolar arasında olduğu tahmin edilir.

ABD'nin yanıtı saldırının kendisinden çok daha geniş bir dönüşüm yarattı. Ekim 2001'de Afganistan işgali başladı; Taliban hızla devrildi ama savaş yirmi yıl sürdü ve Ağustos 2021'de Taliban Kabil'e geri döndü. Mart 2003'te Irak işgal edildi — gerekçe olarak sunulan kitle imha silahları ya da Irak-El-Kaide bağlantısı sonradan asılsız çıktı; işgalin yarattığı boşluk 2014'te IŞİD'in ortaya çıkışına zemin hazırladı. Yurt içinde: Ekim 2001 PATRIOT Yasası elektronik gözetimi genişletti; Guantánamo Körfezi'nde yargısız tutukluluk uygulaması başladı (Ocak 2002, en yüksek nokta 780 mahkûm); NSA'nın yurt içi telefon ve internet trafiğini topladığı 2013'te Edward Snowden belgeleriyle açığa çıktı. Havaalanı güvenliği, sınır rejimleri, vize politikaları kalıcı olarak sıkılaştı. "Terörle Savaş" 20 yılda Brown Üniversitesi Costs of War projesine göre yaklaşık 8 trilyon dolar harcanmasına ve doğrudan-dolaylı 900.000'i aşkın ölüme yol açtı.

11 Eylül'ün uzun gölgesi salt güvenlik politikasında değildir. Müslüman dünyası ile Batı arasındaki ilişki bir kuşak boyunca bu olayın çerçevesinden okundu; Avrupa'da göç ve İslam tartışmaları, ABD'de Latin-göçmen karşıtlığı, dünya genelinde gözetim devletinin normalleşmesi hep bu zeminde ilerledi. Sonraki yirmi yılın iki büyük olgusu — popülizmin yükselişi (2016 Trump, Brexit) ve Çin'in stratejik ağırlık kazanması (2008 sonrası) — kısmen ABD'nin Orta Doğu'da harcadığı kaynak ve meşruiyetin faturasıdır. New York'taki Tribute in Light her 11 Eylül gecesi iki ışık huzmesini gökyüzüne yansıtır — şehrin asla geri getiremeyeceği iki kulenin yokluğunda kalan boşluğu işaretlemek için.

Galeri

Konum

New York (Dünya Ticaret Merkezi), Arlington-Virginia (Pentagon), Shanksville-Pennsylvania · OpenStreetMap →

Kaynaklar