EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Bir teleskop bütün galaksiye değil, gökyüzünün küçük bir karesine baktı. Dokuz yıl sonra galaksinin her köşesinde gezegen olduğunu öğrendik.Public domain

7 Mart 2009 · Küresel (uzay gözlemi)

Kepler Uzay Teleskobu ve ötegezegen çağı

Paylaş

Tek bir gökyüzü parçasını dokuz yıl boyunca izleyerek Kepler, ötegezegenleri istisnadan istatistiğe dönüştürdü: galakside her yıldıza ortalama en az bir gezegen düşüyor.

7 Mart 2009'da Cape Canaveral'dan fırlatılan Kepler Uzay Teleskobu, NASA'nın ilk amacı tek bir soruya verilmek üzere tasarlanmış görevidir: "Güneş benzeri yıldızların yaşanabilir bölgesinde Dünya boyutunda gezegenler ne sıklıkta bulunur?" İlk ötegezegen — 51 Pegasi b — 1995'te Michel Mayor ve Didier Queloz tarafından İsviçre'de keşfedilmişti (bu çalışma 2019 Nobel Fizik Ödülü'nü getirdi); ama 2009'a gelindiğinde bilinen ötegezegen sayısı birkaç yüzdü ve hepsi büyük, Jüpiter-benzeri ya da yakın yörüngeli sıra dışı dünyalardı. Kepler bunu istatistiksel bir veri kümesine çevirmek için tasarlandı.

Yöntem doğrudandı: "transit" yöntemi. Bir gezegen yıldızının önünden geçtiğinde, yıldızın ışığında milyonda yüzlerce mertebesinde, çok kısa süreli bir düşüş olur. Kepler, Cygnus-Lyra bölgesindeki yaklaşık 530.000 yıldıza üst üste binmiş bu küçük düşüşleri ölçmek üzere yapıldı. Ana misyon 2009-2013 arası sürdü; 2013'te tepki tekerleklerinden ikisinin arızalanmasıyla görev son bulmuş gibi göründü. Ancak mühendisler güneş rüzgârı basıncını üçüncü bir stabilizatör olarak kullanan dahiyane bir çözüm geliştirdi; K2 olarak adlandırılan uzatma görevi 2014-2018 arasında çalıştı. Teleskop yakıtını tükettiği 30 Ekim 2018'de emekliye ayrıldı.

Bilanço bilim için tarihseldir. 2.700'ün üzerinde doğrulanmış ötegezegen ve binlerce aday — bugün bilinen tüm ötegezegenlerin yaklaşık yarısı Kepler verilerinden gelir. Ama asıl katkı sayım değil dağılımdır: Kepler istatistikleri, Samanyolu'nun yüz milyarlarca yıldız ve en az o kadar gezegen barındırdığını gösterdi. Galakside Güneş benzeri yıldızların yaklaşık beşte birinin yaşanabilir bölgesinde Dünya boyutunda en az bir gezegen olduğu tahmin ediliyor.

Kepler bitti ama görev sürüyor. 2018'de fırlatılan TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) tüm gökyüzünü tarayarak yakındaki parlak yıldızların ötegezegenlerini ortaya çıkarıyor; James Webb Uzay Teleskobu bu gezegenlerin atmosferlerini doğrudan ölçmeye başladı. Bir kuşak içinde "orada başka dünyalar var mı?" sorusu, "oradaki dünyalarda ne var?" sorusuna evrildi.

Galeri

Kaynaklar