yaklaşık 201 milyon yıl önce · Küresel; CAMP volkanizması bugünkü Kuzey Amerika doğusundan Kuzeybatı Afrika ve Avrupa'ya uzanır
Trias sonu yok oluşu
Pangaea parçalanırken patlayan dev volkanizma (CAMP), Trias'ın sonunda deniz ve kara ekosistemlerini sarstı; dinozorların önündeki rakipleri büyük ölçüde sildi ve Jura'da dinozor çağının önünü açtı.
Beş büyük yok oluştan biri olan Trias sonu krizinin günümüze ulaşan en güçlü iz bırakanı, Orta Atlantik Magmatik Eyaleti (Central Atlantic Magmatic Province — CAMP) olarak bilinen geniş volkanik etkinliktir. Pangaea'nın parçalanmasının ilk safhasında bugünkü Kuzey Amerika doğusu, Güney Amerika, Kuzeybatı Afrika ve Avrupa'nın geniş bölümlerini kaplayan bazalt akıntıları, atmosfere büyük miktarda karbondioksit ve kükürtlü gazlar saldı. Sonuç: hızlı küresel ısınma, deniz suyu asitlenmesi, ekosistem zincirlerinin bozulması.
Denizde ammonitlerin önemli bir kolu, çoğu konodont türü ve sığ resif inşa eden organizmalar büyük ölçüde silindi. Karada büyük amfibilerin son temsilcileri ile ilkel sürüngen gruplarının çoğu kayboldu. En çarpıcı sonuç, dinozorların önündeki ekolojik kapının açılmasıdır: Trias boyunca dinozorlar diğer büyük sürüngen gruplarıyla aynı sahneyi paylaşıyordu; yok oluşun ardından bu rakipler büyük ölçüde silinince, dinozorlar Jura döneminde kara ekosistemlerinin egemen omurgalıları olarak yayıldılar.
Neden-sonuç ilişkisi keskin değildir: tek başına bir 'felaket günü' yoktur, jeolojik kayıtta birkaç yüz bin yıla yayılan bir kriz dizisi vardır. CAMP volkanizmasının zamanlaması yok oluşla yakın örtüşür; karbon izotop kayıtları büyük gaz salımlarını destekler. Yine de bir gök taşı çarpışmasının payı, deniz seviyesi değişimlerinin rolü gibi alt sorular araştırılmaya devam eder.
Kaynaklar
- Triassic–Jurassic extinction event — Encyclopaedia Britannica
- Central Atlantic Magmatic Province and the end-Triassic extinction — Science