EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Tablet bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde bulunuyor — yasanın günümüze ulaşmış birkaç kopyasından biri. Tek ve tam bir orijinal yoktur; metin parçalardan yeniden kurulmuştur.CC0

yaklaşık İÖ 2100 · Ur, Sümer (bugünkü Irak)

Ur-Nammu ve Lipit-İştar Kanunları

Paylaş

Bilinen en eski yazılı yasalar — Ur Üçüncü Hanedanlığı'ndan, Hammurabi'den üç yüz yıl önce. Tazminat odaklı ve şaşırtıcı derecede insancıldı.

Ur-Nammu Kanunları, bilinen en eski yazılı yasa derlemesidir. Ur kralı Ur-Nammu (ya da oğlu Şulgi) tarafından, Mezopotamya'nın 'Yeni Sümer' (Ur III) döneminde kaydedildi. Kil tabletler üzerinde çiviyazısıyla yazılmış olarak günümüze ulaştı.

Kanun, kısa bir prologla başlar: kral, yetimi zenginin, dulu güçlünün, fakiri zenginin önünde korumakla görevlendirilmiştir. Sonra 'eğer ... ise, ...' biçiminde kazüistik maddeler gelir. Hammurabi'nin sonraki 'göz göze' (lex talionis) ilkesinin aksine, Ur-Nammu cezaların büyük çoğunluğunu maddi tazminata bağlar — bir uzvun zedelenmesi gümüş ödemeyle giderilir.

Lipit-İştar Kanunları, yaklaşık bir buçuk yüzyıl sonra İsin krallığında derlenen benzer bir koleksiyondur ve aynı geleneği sürdürür. Bu metinler, hukukun tanrısal değil kraliyet otoritesi tarafından düzenlendiği fikrinin yazılı kanıtlarıdır; yargı kararlarının keyfi değil, önceden ilan edilmiş kurallara göre verilmesi gerektiği düşüncesinin ilk biçimlerini taşırlar.

Konum

Ur, Sümer (bugünkü Irak) · OpenStreetMap →

Kaynaklar