EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Proconsul'un yeniden kurulan iskeleti — kuyruksuz primatın ilk net belgesidir; tüm bugünkü insansıların ortak kökeni bu erken Miosen hattına dayanır.CC BY-SA 3.0

yaklaşık 25 milyon yıl önce · Doğu Afrika ormanları (bugünkü Kenya, Uganda)

İlk maymunsu primatlar: Hominoidea'nın doğuşu

Paylaş

Erken Miosen Doğu Afrika ormanlarında, kuyruğunu yitirmiş, geniş omuzlu, uzun kollu bir primat dalı belirdi — Proconsul ve akrabaları. Tüm bugünkü insansılar (kuyruğu olmayan büyük maymunlar ve insan) bu Hominoidea kökünden dallanır.

Erken Miosen döneminde (yaklaşık 25–17 milyon yıl önce), Doğu Afrika'nın sıcak ve nemli ormanlarında primat anatomisinde sessiz ama belirleyici bir değişim olgunlaştı. Kuyruklu Eski Dünya maymunlarından (Cercopithecoidea) ayrılarak yeni bir dal oluştu: kuyruksuz, geniş omuzlu, kalın bilekli, uzun kolları daldan dala atlama (brachiation) ve yukarıdan asılma için uyarlanmış primatlar. Bu dal, Hominoidea (insansılar) üst-familyasıdır ve sonraki orangutan, goril, şempanze ve insan hatlarının ortak kökünü oluşturur.

Dönüşümün en iyi belgelenmiş erken temsilcisi Proconsul cinsidir. Kenya'da Rusinga Adası ve Songhor lokalitelerinde bulunan iskeletler, modern bir maymundan daha hantal bir vücut planını ortaya koyar: kollar ile bacaklar henüz keskin biçimde farklılaşmamış, dört ayak üstünde dal üzerinde yürüyen ama kuyruğu olmayan, beden büyüklüğü orta bir maymun türünden gibi gibanona kadar geniş bir aralıkta değişen bir gruptur. Proconsul, Afropithecus, Morotopithecus, Ekembo gibi cinsler bu erken radyasyonu temsil eder.

Hominoidea'nın Miosen başındaki yayılımı tek bir cinsten ibaret değildi; Afrika ormanları o dönemde insansı çeşitliliği bakımından bugünkünden çok daha zengindi. 18–14 milyon yıl önce, Arap Yarımadası ve Avrasya'ya geçişle Avrupa ve Asya'ya da yayıldılar (örneğin Sivapithecus, Dryopithecus). Miosen ortasında küresel iklim soğuyup ormanlar daralınca, insansı çeşitliliği azaldı; ancak Afrika'da bir dal ayakta kalmaya devam etti ve sonunda, yaklaşık 7 milyon yıl önce, insan soyunu da içeren Homininae'ye yol vermek üzere şempanze-bonobo hattından ayrıldı.

Konum

Doğu Afrika ormanları (bugünkü Kenya, Uganda) · OpenStreetMap →

Kaynaklar