EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Jebel Irhoud 1 kafatası: yüz neredeyse bugünkü insanınki kadar düz; oysa beyin kutusu hâlâ uzun ve alçak. 2017 tarihlemesi bu örneği yaklaşık 315 bin yıl öncesine taşıyıp türümüzün başlangıcına yeni bir tarih verdi.CC BY-SA 2.0

yaklaşık 315 bin yıl önce · Jebel Irhoud, Fas (en eski fosil bulgu yeri)

Homo sapiens'in ortaya çıkışı

Paylaş

Fas'taki Jebel Irhoud kalıntıları, anatomik olarak modern insanın en erken bilinen örneklerini yaklaşık 315 bin yıl öncesine ve tek bir bölgeye değil tüm Afrika'ya taşıdı.

Uzun süre Homo sapiens'in yaklaşık 200 bin yıl önce Doğu Afrika'da ortaya çıktığı kabul ediliyordu. 2017'de Fas'ın Jebel Irhoud bölgesinde 1960'lardan beri bilinen kalıntıların yeniden incelenmesi bu tabloyu değiştirdi: termolüminesans ve elektron spin rezonans yöntemleriyle örnekler yaklaşık 315 bin yıl öncesine tarihlendi. Bulgular bizim soyumuzun beklenenden hem daha erken, hem de coğrafi olarak çok daha geniş bir alanda — Afrika'nın doğusu kadar batı ucunda da — şekillendiğini gösteriyor.

Jebel Irhoud yüzü modern insanınkine oldukça benzer: yüz hattı geri çekilmiş, çene belirginleşmiş. Buna karşılık beyin kutusu hâlâ uzun ve dar; bugünkü yuvarlak forma henüz tam ulaşılmamış. Bu, evrimin tek bir paket olarak değil, farklı özelliklerin farklı zamanlarda yerleşmesiyle gerçekleştiğini hatırlatır.

Bu nedenle araştırmacıların çoğu artık "tek bir doğum yeri" yerine "pan-Afrikan" bir köken modelini benimser: Afrika'nın çeşitli bölgelerinde birbirleriyle temas hâlinde yaşayan popülasyonlar, bağımsız değil ortak biçimde Homo sapiens'i oluşturdu. Türümüzün Afrika dışına çıkışı, kanıtlara göre yaklaşık 70–60 bin yıl önce başlar; geri kalan her şey o ana kadar Afrika'da olur.

Konum

Jebel Irhoud, Fas (en eski fosil bulgu yeri) · OpenStreetMap →

Kaynaklar