yaklaşık 315 bin yıl önce · Jebel Irhoud, Fas (en eski fosil bulgu yeri)
Homo sapiens'in ortaya çıkışı
Fas'taki Jebel Irhoud kalıntıları, anatomik olarak modern insanın en erken bilinen örneklerini yaklaşık 315 bin yıl öncesine ve tek bir bölgeye değil tüm Afrika'ya taşıdı.
Uzun süre Homo sapiens'in yaklaşık 200 bin yıl önce Doğu Afrika'da ortaya çıktığı kabul ediliyordu. 2017'de Fas'ın Jebel Irhoud bölgesinde 1960'lardan beri bilinen kalıntıların yeniden incelenmesi bu tabloyu değiştirdi: termolüminesans ve elektron spin rezonans yöntemleriyle örnekler yaklaşık 315 bin yıl öncesine tarihlendi. Bulgular bizim soyumuzun beklenenden hem daha erken, hem de coğrafi olarak çok daha geniş bir alanda — Afrika'nın doğusu kadar batı ucunda da — şekillendiğini gösteriyor.
Jebel Irhoud yüzü modern insanınkine oldukça benzer: yüz hattı geri çekilmiş, çene belirginleşmiş. Buna karşılık beyin kutusu hâlâ uzun ve dar; bugünkü yuvarlak forma henüz tam ulaşılmamış. Bu, evrimin tek bir paket olarak değil, farklı özelliklerin farklı zamanlarda yerleşmesiyle gerçekleştiğini hatırlatır.
Bu nedenle araştırmacıların çoğu artık "tek bir doğum yeri" yerine "pan-Afrikan" bir köken modelini benimser: Afrika'nın çeşitli bölgelerinde birbirleriyle temas hâlinde yaşayan popülasyonlar, bağımsız değil ortak biçimde Homo sapiens'i oluşturdu. Türümüzün Afrika dışına çıkışı, kanıtlara göre yaklaşık 70–60 bin yıl önce başlar; geri kalan her şey o ana kadar Afrika'da olur.
Konum
Jebel Irhoud, Fas (en eski fosil bulgu yeri) · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- New fossils from Jebel Irhoud, Morocco and the pan-African origin of Homo sapiens — Nature
- Homo sapiens — Smithsonian Human Origins — Smithsonian National Museum of Natural History
- Homo sapiens — Encyclopaedia Britannica