İÖ 4. binyılın son yüzyıllarında Mezopotamya'nın Uruk kenti, dünya tarihindeki ilk büyük ölçekli şehir olmaya başlamıştı. Tapınak yöneticileri tahıl, hayvan, işçilik ve mülk hareketlerini takip etmek için kil tabletlere küçük işaretler kazıyorlardı. Önce bunlar saymaca semboller ve resimsi piktogramlardı; somut nesneleri doğrudan resmeden bir muhasebe sistemi.

Yaklaşık İÖ 3.200'lerden itibaren işaretler kademeli olarak basitleşti, sazdan kalemle nemli kile bastırılan kama biçimli izlere dönüştü — "çivi yazısı" adı buradan gelir. Önemlisi, işaretler artık yalnızca nesneleri değil, dilin seslerini temsil etmeye başladı: aynı işaret hem "ok" (Sümerce *ti*) hem de "yaşam" (yine *ti*) anlamına gelebiliyordu. Yazı bir sayım aracı olmaktan çıkıp dil taşıyıcısı haline geldi.

Bu eşik, insanlık tarihinin akışını ikiye böler: bellek artık tek bir kuşağın hafızasına sığmak zorunda değildi. Yasalar, edebiyat, astronomi gözlemleri ve mektuplar binyıllar boyunca saklanabilirdi. Mısır hiyeroglifleri kısa süre içinde, Çin ve Mezoamerika yazı sistemleri ise bağımsız olarak ortaya çıktı; ancak Mezopotamya'da çivi yazısının kullanımı kesintisiz olarak yaklaşık üç bin yıl sürdü.