476 yılında son Batı Roma imparatorunun tahttan indirilmesi, geleneksel olarak Batı Roma'nın sonu kabul edilir. Bu tarih bir uzlaşma işaretidir, ani bir kopuş değil: çöküş yüzyıllara yayılan bir süreçtir. İmparatorluk daha önce idari olarak ikiye ayrılmış, doğu yarısı (sonradan Bizans) varlığını bin yıl daha sürdürmüştür.

Nedenler tek değildir ve tarihçiler arasında ağırlıkları tartışılır: uzun süreli mali ve askeri zorlanma, iç istikrarsızlık, sınır halklarının baskısı ve yerleşmesi, salgınlar ve iklim dalgalanmaları. "Çöküş" mü yoksa "dönüşüm" mü olduğu da tartışmalıdır; birçok kurum, dil ve hukuk geleneği yeni krallıklar içinde sürdü.

Sonuçları yapısaldı: merkezî vergi ve ordu düzeni, uzun mesafeli ticaretin ölçeği ve kentsel yoğunluk Batı'da geriledi; siyasi otorite parçalandı. Bu boşlukta ortaya çıkan yerel güç odakları, kilise kurumları ve göçle gelen halklar, sonraki Orta Çağ Avrupa düzeninin temelini attı. Eon'un dönem ölçeği de tam burada değişir: yüzyıllık antik ölçekten Orta Çağ'a geçilir.