EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Ana giriş üzerindeki yarım daire kabartma (tympanum) Gislebertus'un Son Yargı sahnesini taşır — Orta Çağ Avrupa'sında bir sanatçının adını imzaladığı en eski büyük çaplı eserlerden biridir.CC BY-SA 3.0

yaklaşık 1120 – 1146 · Autun, Burgonya, Fransa

Autun Katedrali ve Gislebertus'un Son Yargı kabartması

Paylaş

Burgonya'daki Autun Saint-Lazare Katedrali'nin batı kapısı üzerinde yer alan ve heykeltıraşın adıyla imzalanan Son Yargı kabartması, Romanesk dönemin uzatılmış, gergin, anlatımcı taş figür dilinin zirvesidir.

Autun'daki Saint-Lazare Katedrali, 12. yüzyılda Hıristiyanlığın hac yollarından birinin üzerinde yükseldi. Kapının üstündeki yarım daire kabartmanın (tympanum) kompozisyonunu 'Gislebertus hoc fecit' — 'Bunu Gislebertus yaptı' — yazısı imzalar. Sanatçı adının bu kadar erken, bu kadar görünür bir yere konması Orta Çağ için sıra dışıdır; Rönesans'tan üç yüz yıl önce bireysel imza fikri burada bir kez parıldar.

Kompozisyonun merkezinde devasa, neredeyse iki insan boyu uzunluğunda bir Mesih bulunur. Sağında cennete yükselen ruhlar, solunda iri elleriyle insanları yakalayan şeytanlar ve cehenneme atılanlar yer alır. Figürler anatomik olarak doğru değildir — kollar gereğinden uzun, boyunlar incelmiş, vücutlar drama hizmet edecek şekilde gerilmiştir. Romanesk üslubun temel hamlesi budur: doğa taklit edilmez, mesaj görsel olarak yoğunlaştırılır.

Kabartma orijinal olarak boyalıydı; günümüze ulaşmamış pigmentler — kırmızı, mavi, altın — bu sahnenin Pazar ayini için katedrale gelen okuma yazma bilmeyen köylülere ne kadar canlı göründüğünü düşündürür. Tympanum bir öğretici teknolojidir: cennet-cehennem teolojisi, kelimeyle değil taşla anlatılır.

18. yüzyılda Aydınlanma kanonlarınca 'çirkin' bulunan kabartma sıvayla kapatıldı; bu, paradoksal olarak ayrıntıları korudu. 1837'de keşfedildiğinde Mesih'in başı kayıptı ve ancak 1948'de Lyon'daki bir antika koleksiyonunda bulundu. Bugün katedrale geri yerleştirilmiştir.

Gislebertus'un Autun'daki figür dili — uzunluk, gerilim, ifade gücü — birkaç on yıl sonra Gotik katedral heykellerinde rafine edilecek ama duygusal yoğunluğunu Romanesk'in son sözü olarak burada bırakır.

Konum

Autun, Burgonya, Fransa · © OpenStreetMap

Kaynaklar