yaklaşık SS 113–125 · Piazza della Rotonda, Roma, İtalya
Roma Panteonu: kubbenin uzayı
Hadrian döneminde inşa edilen Panteon, 43 metre çapıyla 1.300 yıl boyunca dünyanın en geniş açıklığını taşıyan kubbeydi — Roma beton mühendisliğinin ve mimari uzay anlayışının zirvesi.
Önündeki yazıt 'M·AGRIPPA·L·F·COS·TERTIVM·FECIT' (Marcus Agrippa, Lucius'un oğlu, üçüncü konsüllüğünde yaptı) der; ama bu, İÖ 27'deki ilk Panteon'a aittir. O yapı yandı, mevcut Panteon Hadrian döneminde (yaklaşık SS 113–125) sıfırdan inşa edildi. Hadrian Agrippa'nın orijinal yazıtını koruyarak yapının köklerini imparatorluğun kuruluş dönemine bağlamayı tercih etti.
İç mekân iki temel geometriden oluşur: yarıçapı 21,7 metre olan bir yarımküre, içine tam olarak oturduğu bir küre. Mekân, mükemmel bir geometriyi insanın içinde dolaşabileceği bir hacme dönüştürür. Kubbenin merkezindeki 9 metrelik açık göz (oculus), tek doğal ışık kaynağıdır — gün boyu içeri inen ışık huzmesi mekânı saatlerin diline çevirir.
Mühendislik açısından devrim, betonun kompozisyonundadır: kubbenin tabanı yoğun bazalt agregayla, tepesi hafif pomza ile karıştırılmış betonla dökülmüştür. Ağırlık yukarı çıktıkça hafifler. Kasetli iç yüzey sadece dekoratif değil, ağırlığı azaltan yapısaldır. Panteon 609'da Hristiyan kilisesine dönüştürüldüğü için yıkımdan kurtulmuş, antik Roma mimarisinden günümüze neredeyse bütün üyle ulaşan tek büyük yapı haline gelmiştir.
Konum
Piazza della Rotonda, Roma, İtalya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- The Pantheon — Smarthistory — Smarthistory
- The Pantheon, Rome — Encyclopedia Britannica — Encyclopædia Britannica