yaklaşık 1415 · Floransa Katedrali ve Vaftizhanesi, Floransa, İtalya
Brunelleschi'nin lineer perspektif deneyi
Filippo Brunelleschi'nin Floransa Vaftizhanesi önünde ayna ve delikli bir panel kullanarak gerçekleştirdiği optik deney, resimde üç boyutlu derinliğin matematiksel olarak kurgulanması devrimini başlattı.
15. yüzyılın başlarında Floransalı mimar Filippo Brunelleschi, görsel sanatlar tarihinin en radikal kavramsal kırılmalarından birini gerçekleştirdi. Orta Çağ boyunca resim sanatı, nesneleri ve figürleri matematiksel bir derinlik ilişkisi yerine, dini ve hiyerarşik önemlerine göre boyutlandırıyordu. Brunelleschi, gözün dünyayı görüş biçimini iki boyutlu bir yüzey üzerinde geometrik olarak yeniden üretmenin yolunu buldu ve bunu kanıtlamak için Floransa Katedrali (Duomo) önünde meşhur optik deneyini tasarladı.
Brunelleschi, Floransa Vaftizhanesi'ni (Battistero di San Giovanni) tam olarak karşısına alan bir noktada durarak, yapının perspektif kurallarına göre çizilmiş küçük bir resmini yaptı. Ahşap panel üzerine yaptığı bu resmin tam kaçış noktasına (orta yerine) küçük bir gözetleme deliği açtı. Deneyi gözlemleyen kişi, resmin arkasından bu delikten bakıyor ve diğer elinde tuttuğu bir aynayı resmin önüne getirip götürüyordu. Aynanın açısına göre gözlemci, delikten baktığında ya resmin kendisini ya da arkasındaki gerçek vaftizhaneyi görüyordu. Resim ile gerçek yapı o kadar kusursuz bir şekilde üst üste biniyordu ki, gözlemciler ikisi arasındaki farkı ayırt etmekte zorlanıyordu. Hatta Brunelleschi, gökyüzünün değişken ışığını yansıtması için resmin üst kısmına gümüş bir varak yerleştirmişti, böylece gerçek bulutların hareketi resim üzerinde canlı olarak yansıyordu.
Bu deney, tek kaçış noktalı (lineer) perspektifin ilk ampirik kanıtıydı. Brunelleschi, tüm paralel çizgilerin ufuk çizgisindeki tek bir 'kaçış noktasında' birleştiği geometrik sistemi kurmuştu. Bu yöntem, ressam Leon Battista Alberti tarafından 1435 yılında 'De Pictura' (Resim Üzerine) adlı eserinde kuramsallaştırılarak tüm Avrupa resim sanatını ve mimarisini sonraki 500 yıl boyunca şekillendirecek olan temel şablon haline geldi.
Konum
Floransa Katedrali ve Vaftizhanesi, Floransa, İtalya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Linear Perspective: Brunelleschi's Experiment — Smarthistory — Smarthistory