1432 · Aziz Bavo Katedrali, Gent, Belçika
Gent Altarı ve yağlıboya devrimi
Hubert ve Jan van Eyck kardeşler tarafından yapılan ve 1432'de tamamlanan Gent Altarı (Mistik Kuzunun Tapınılması), yağlıboyanın getirdiği ışık, doku ve detay gerçekçiliğinin ilk anıtsal başyapıtıdır.
Kuzey Avrupa Rönesansı'nın kurucu anıtı kabul edilen Gent Altarı (veya Mistik Kuzunun Tapınılması), Belçika'daki Saint Bavo Katedrali için zengin bir tüccar olan Joos Vijd ve eşi Elisabeth Borluut tarafından sipariş edilmiştir. Yapımına Hubert van Eyck başlamış, onun 1426'daki ölümü üzerine kardeşi Jan van Eyck eseri devralarak 1432 yılında tamamlamıştır. Sunak, açılıp kapanabilen panellerden oluşan devasa ve karmaşık bir poliptiktir (çok kanatlı sunak panosu).
Gent Altarı, resim tekniği açısından tarihin en büyük devrimlerinden birini belgeler. Van Eyck kardeşler, o dönemde yaygın olan ve çabuk kuruyan yumurta bazlı tempera tekniği yerine, yağlıboyayı (keten tohumu yağı ve pigment karışımı) rafine ederek kullandılar. Yağlıboyanın yavaş kuruma özelliği, sanatçıya renk geçişlerini yumuşatma, ince şeffaf katmanlar (glazür) üst üste sürerek ışığı yansıtma ve metal, kumaş, mücevher ile insan teni gibi dokuları benzersiz bir gerçekçilikle betimleme olanağı sundu. Sunaktaki figürlerin elbiselerindeki kadife dokuları, taçlardaki değerli taşların parıltısı ve bitkilerin botanik doğruluğu o güne kadar görülmemiş bir görsel zenginliktedir.
Sunak panelleri açıldığında, üst kısımda görkemli bir Deesis sahnesi (tahtta oturan Tanrı/İsa, Meryem Ana ve Vaftizci Yahya) ile onların iki yanında şarkı söyleyen melekler ve tarihin ilk çıplak gerçekçi tasvirlerinden olan Adem ile Havva yer alır. Alt kısımda ise esere adını veren 'Mistik Kuzuya Tapınma' sahnesi bulunur; burada kanı bir kaseye akan kutsal kuzu (İsa'nın simgesi), cennet benzeri bir bahçede azizler, din adamları ve siviller tarafından selamlanır. Tarih boyunca savaşlarda defalarca yağmalanan, Napolyon ve Naziler tarafından çalınan ve bir paneli (Dürüst Hakimler) hâlâ kayıp olan bu sunak, insanlık tarihinin en çok çalınan ve en çok korunan sanat eserlerinden biridir.
Konum
Aziz Bavo Katedrali, Gent, Belçika · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- The Ghent Altarpiece — Smarthistory — Smarthistory