1508 – 1512 · Sistine Şapeli, Vatikan
Sistine Şapeli tavanı: Michelangelo'nun dört yıllık freski
Michelangelo, Sistine Şapeli'nin yaklaşık 500 m²'lik tavanını dört yılda tek başına freskledi — Yaratılış'tan Nuh'a dokuz Eski Ahit sahnesi, peygamberler, sibyller ve sayısız antik beden. Yüksek Rönesans freskinin doruğu.
Papa II. Julius, 1508'de Michelangelo'yu Sistine Şapeli'nin tavanını yeniden boyamakla görevlendirdiğinde, Michelangelo bunu istemedi: kendisini heykeltıraş olarak tanımlıyordu ve Papa'nın asıl ilgilendiği proje Julius'un mezarıydı. Komisyon o mezar projesinden uzaklaşmak için verilen bir 'avuntu görevi' olarak tasarlandı; Michelangelo onu kabul ederken, sonradan 'rakipler beni resimde başarısız olmaya zorlamak için bu görevi öne sürdürdü' diye yazacaktı.
Tavan, daha önce Quattrocento ustalarınca boyanmış (yıldızlı koyu mavi gökyüzü) bir yüzeydi. Michelangelo'nun planı bu basit şemayı tamamen sildi: kemerleri ve pandantifleri içeren mimari bir çerçeve resmedildi, içine sahneler yerleştirildi. Toplam alan yaklaşık 500 m². Çalışma 1508 Mayıs'ında başladı, 1512 Ekim'inde sona erdi. Michelangelo neredeyse tüm bu süreyi tek başına çalıştı; başlangıçta birka ç asistan denedi, ama hepsini kovduğu rivayet edilir (kaynak: Vasari, 1568).
Freskin teknik zorluğu efsanedir. Tavanın eğri yüzeyi, çalışmanın ters bir pozisyonda yapılması, *buon fresco* tekniğinin günlük yüzey limiti — bunların hepsi olağanüstü disiplin gerektirir. Michelangelo özel olarak tasarlanmış bir iskelede ayakta çalıştı (Vasari'nin uydurduğu 'sırtüstü yattı' efsanesi yanlıştır). Üst paneller daha küçük, daha karmaşık — alttaki paneller (örneğin *Yaratılış*) daha büyük ve berrak; bu fark, sanatçının izleyicinin alttan bakış mesafesini hesaba katmasıyla açıklanır.
Kompozisyonun merkezinde Adem'in Yaratılışı yer alır — Tanrı'nın ve Adem'in parmaklarının değmek üzere olduğu ünlü sahne. Bu sahne sanat tarihinin en yeniden üretilen görüntülerinden biridir, ama orijinalinde Tanrı'nın etrafındaki kırmızı pelerinin insan beyni anatomisine benzerliği (1990'larda anatomist Frank Lynn Meshberger tarafından öne sürüldü) hâlâ tartışmalıdır; rastlantı mı, bilinçli mi belirsizdir.
Tavan, 1980–1994 arasındaki büyük restorasyonda yüzyılların is ve mum lekelerinden temizlendi. Sonuçtaki canlı pembeler, sarılar ve turuncular bazı sanat tarihçilerini şaşırttı — Michelangelo'nun 'koyu, dramatik' bir paletle çalıştığı varsayımı kısmen sonraki kirlenmenin yarattığı bir yanılsamaymış.
Konum
Sistine Şapeli, Vatikan · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Sistine Chapel — Vatican Museums — Musei Vaticani
- Sistine Chapel ceiling — Britannica — Encyclopædia Britannica