Mimar Sinan (yaklaşık 1490–1588), devşirme sistemiyle yetişmiş, Yeniçeri ocağından çıkıp imparatorluk başmimarlığına yükselmiş bir mühendis-mimardır. Üç padişahın hizmetinde elliye yakın yıl çalıştı; biyografisindeki *Tezkiretü'l-Bünyan*'a göre 300'den fazla yapı bıraktı. Selimiye'yi 'ustalık' (kemâl) eserim diye nitelediği rivayet edilir — daha önceki Süleymaniye 'kalfalık', Şehzade ise 'çıraklık' eseridir.

Yapı, II. Selim'in (Sultan Selim II) emriyle 1568'de başlandı, 1574'te tamamlandı. Edirne'de seçilmesi tarihsel bir karardır: Sinan, yeniliğini İstanbul'un yoğun şehir dokusu yerine bir taşra şehrinin yatay manzarasında öne çıkarmak istedi.

Sinan'ın çözmek istediği teknik sorun açıktı. Ayasofya'nın 31,87 metre çapındaki kubbesi 537'den beri yenilmemişti; Süleymaniye dahil bütün Osmanlı camileri kubbeyi yarım kubbelerle desteklemiş, hacmi parçalı tutmuştu. Selimiye'de Sinan kubbeyi tek bir merkezi açıklıkta — sekiz kemerli bir yüklük üzerinde — yükseltti. Sonuç, Ayasofya'dan biraz daha küçük çaplı (31,28 m), ama tabandan tepeye kadar tek bir hacim olarak okunan bir iç mekândır. Sinan, *Tezkiretü'l-Ebniye*'sinde 'Ayasofya'yı geçtiğini' iddia eder; iç mekânın bütünlüğü açısından bu iddianın gerekçesi vardır.

Dört minare 70,89 metre yüksekliğindedir ve her birinin tabanında üç şerefe vardır — Osmanlı dönemine ait en zarif minare grubudur. İç mekânda merkez kubbenin altında sekizgen bir yüksek mahfil (müezzin mahfili) durur; klasik anlayışın aksine, mahfil merkeze değil, kubbenin altına yerleştirilmiştir — bu, mekânsal akışı bölmeden ses akustiği için optimize etmek amacıyladır.

Selimiye 2011'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Yapı 400 yıldır işlevini sürdürür; restorasyonlar (özellikle 1979 ve 2018) iç çini panelleri ve tezhipli boyamayı yenilemiştir.