yaklaşık 1767 – 1768 · Wallace Collection, Londra, Birleşik Krallık
Fragonard'ın Salıncağı: Rokoko'nun siyasi olarak öldüğü resmin gülümsemesi
Fragonard'ın *Salıncağı*, Fransız Rokokosunun aristokrat hafifliğinin doruğudur — yapıldığı tarihten yirmi yıl sonra aynı sınıfın giyotini bekleyen ürünü hâline gelecekti.
Jean-Honoré Fragonard (1732–1806), 18. yüzyıl Fransa'sının en üretken Rokoko ressamlarından biridir. *Salıncak* (asıl Fransızca adıyla *Les Hasards Heureux de l'Escarpolette*, 'salıncağın mutlu rastlantıları'), küçük bir özel siparişti: Anonim bir aristokrat, kendi metresini salıncakta gösteren, kendisinin de çalıların arasında onu izlediği bir tablo istedi. Başka ressamlar siparişi reddetmişti; Fragonard kabul etti.
Sahne tipik Rokoko grameridir. Aydınlık bir bahçe sahnesinde genç bir kadın, ardındaki yaşlı kocası tarafından (bir piskopos olarak gösterilir; orijinal siparişte sapkın bir öğesiydi, Fragonard onu sıradan bir hizmetkâra çevirdi) sallanır. Çalıların arasından bir genç ona bakar; kadının pembe terliklerinden biri havada uçar. Erotik göstergeler abartılı sayılacak kadar açıktır — etekler arası, uçan terlik, ağaçtaki Eros heykelinin parmağını dudağına götürmesi.
Fragonard'ın teknik yenilikleri, türün hafifliği içinde gözden kaçar. Fırça darbesi olağanüstü hızlıdır; küçük tablo (81 × 64 cm) iki üç haftada bitmiş olabilir. Yaprakların ışığı, kıyafetin pembelerinin yarısı saydam tabakalarla, kararlı bir el sayesinde sağlanmıştır. 18. yüzyıl Fransız resminin sözüm ona 'yüzeysel' yanı, aslında çok zor bir teknik ustalığa dayanır.
Fransız Devrimi (1789) Rokokoyu ahlaki olarak çürümüş, siyasi olarak suçlu ilan etti; Fragonard'ın siparişleri kesildi, son yıllarını yoksulluk içinde geçirdi. *Salıncak* 1865'te Wallace Koleksiyonu'na girdi ve hâlâ Londra'da o koleksiyondadır. Bugün Rokoko'nun en bilinen tablosu — sevilen ya da nefret edilen, ama hatırlanan — odur.
Konum
Wallace Collection, Londra, Birleşik Krallık · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- The Swing — Wallace Collection — The Wallace Collection
- Jean-Honoré Fragonard — Britannica — Encyclopædia Britannica