EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Stieglitz'in 1917'de orijinal Çeşme'yi çektiği fotoğraf bugün eserin tek 'orijinal' kanıtıdır; pisuarın kendisi sergiden sonra kayboldu.Public domain

1917 · New York / Tate Modern, Londra (replikalar)

Duchamp'ın Çeşme'si: hazır nesne sanat olarak

Paylaş

Duchamp'ın imzalı bir pisuarı 'R. Mutt' takma adıyla sergiye sunduğu *Çeşme*, sanatın el ürünü değil bir karar olduğu fikrini başlatan eserdir.

Marcel Duchamp, Nisan 1917'de New York'taki Bağımsızlar Cemiyeti sergisine — Cemiyet kuralları gereği 'tüm gönderilen eserler kabul edilir' diyordu — Mott Iron Works'ten satın aldığı standart bir porselen pisuarı 'R. Mutt 1917' diye imzalayıp gönderdi. Eser tartışmalı bir oylamayla sergi dışı bırakıldı. Duchamp, Cemiyet'in kurucu üyesiydi; istifa ettiğini açıklayıp sergiyi terk etti.

Duchamp'ın hamlesi şudur: bir sanat eseri olmak için nesnenin imal edilmiş olması, estetik bir kalite taşıması ya da sanatçının el emeğini içermesi gerekmez. Sanatçı bir nesneyi seçer, bir bağlama (galeri, sergi) yerleştirir, imzasını atar — eylem budur. Duchamp bu sınıfa *readymade* (hazır nesne) adını verdi; 1913'te Bisiklet Tekerleği ile başlamış, 1917'de Çeşme ile en sert ifadesine ulaşmıştı.

Orijinal pisuar kaybolduktan sonra Duchamp 1950'lerden itibaren on yedi 'yeniden imzalanmış' replika yaptırdı; bunların büyük müze koleksiyonlarına dağıttı. Bugün Tate Modern, MoMA, Pompidou ve Philadelphia Müzesi her birinde 'Çeşme' bulunur — ama hiçbirinde 'orijinal' yoktur. Bu da Duchamp'ın amaçladığı noktanın bir parçası: 'orijinallik' avı sanatın ana sorusu değildir.

Kavramsal sanatın, Pop Art'ın, performans sanatının ve günümüz çağdaş sanatının büyük çoğunluğu Duchamp'ın bu hamlesinin uzantısıdır. 2004'te 500 kişilik bir uluslararası sanat dünyası anketinde *Çeşme* '20. yüzyılın en etkili sanat eseri' seçildi — Picasso'nun *Avignon Kızları*'nın önünde.

Konum

New York / Tate Modern, Londra (replikalar) · © OpenStreetMap

Kaynaklar