Piet Mondrian (1872–1944) yolculuğuna ağaçlar ve manzaralar resmederek başladı; ama on yıllar içinde adım adım her betimsel ayrıntıyı süzdü. Önce bir ağacı yatay-dikey çizgilerin ritmine indirgedi, sonra o çizgileri de saflaştırdı. 1920'lere gelindiğinde vardığı nokta radikaldi: eğri yok, köşegen yok, gölge yok, hiçbir tanınabilir nesne yok. Yalnızca beyaz zemin üzerinde siyah dik çizgiler ve bu çizgilerin oluşturduğu bazı dikdörtgenleri dolduran üç ana renk — kırmızı, sarı, mavi.

Mondrian bu üsluba "Neoplastisizm" (Yeni Plastik) adını verdi; Hollandalı sanatçıların oluşturduğu De Stijl ("Üslup") hareketinin çekirdeğiydi. Amacı yalnızca biçimsel değildi. Mondrian, teozofinin de etkisiyle, görünen dünyanın geçici karmaşasının altında evrensel, değişmez bir denge yattığına inanıyordu. Yatay ile dikeyin, renk ile renksizliğin, doluluk ile boşluğun karşıtlığı bu dengeyi arıyordu — resim, gözü değil, aklın ve ruhun düzen arayışını hedefliyordu.

Özenle bakıldığında bu kompozisyonların hiç de "basit" olmadığı görülür: çizgilerin kalınlığı, dikdörtgenlerin oranları, bir rengin nereye ve ne büyüklükte konacağı milimetrik kararlardır; Mondrian aylarca bir tablo üzerinde dengeyi arar, bantları defalarca yeniden yapıştırırdı. Asimetrik ama dengeli — statik değil, gergin bir denge.

Malevich'in Siyah Kare'si soyutlamayı sıfırlarken, Mondrian onu bir düzen dili olarak yeniden kurdu. Etkisi resimle sınırlı kalmadı: Bauhaus tasarımından modern mimariye, tipografiden moda ve grafik tasarıma dek yirminci yüzyılın görsel dilini biçimlendirdi. Bugün bir web sayfasının ızgara düzeninde bile onun mantığının izi vardır.