EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun IMÇ'de bulunan devasa mozaik panosu, Anadolu halk sanatının motiflerini soyut modern estetikle harmanlayarak kamusal alana taşımıştır.CC BY-SA 4.0

1950–1990 · İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (IMÇ), Unkapanı, İstanbul, Türkiye

Türkiye'de Çağdaş Sanat ve Bedri Rahmi Mozaikleri

Paylaş

Bedri Rahmi Eyüboğlu öncülüğünde Anadolu halk motiflerinin soyut modern estetikle sentezlenmesi ve İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (IMÇ) gibi kamusal alanlardaki devasa mozaik panolar.

Cumhuriyet Türkiyesi'nde modern sanat arayışları, Batı'daki akımları aynen kopyalamak yerine, yerel ve kültürel köklerle sentezleme arzusundan beslendi. Bu akımın en önemli öncüsü ressam, şair ve akademisyen Bedri Rahmi Eyüboğlu (1911–1975) oldu. Paris'te Andre Lhote atölyesinde eğitim gören ve Matisse ile Dufy'nin renkçi üslubundan etkilenen Bedri Rahmi, Türkiye'ye döndükten sonra Anadolu halk sanatının (kilim motifleri, yazmacılık, hat, çömlek tasarımları) zengin görsel dilini keşfetti. Eyüboğlu, sanatın elitist sergi salonlarından çıkıp halkla buluşması gerektiğine inanıyor, bu yüzden mozaik, seramik ve duvar resmi (mural) gibi kamusal alan uygulamalarına büyük önem veriyordu.

Bu vizyonun en görkemli örnekleri, 1950'li ve 60'lı yıllarda inşa edilen kamusal yapılarda vücut buldu. 1958 Brüksel Dünya Fuarı'ndaki Türk Pavyonu için hazırladığı devasa mozaik pano (büyük ödül kazandıran) ve ardından İstanbul Unkapanı'ndaki İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (IMÇ) için ürettiği mozaik duvar panoları çağdaş Türk sanatının doruk noktalarıdır. IMÇ'nin blok duvarlarını süsleyen mavi, yeşil, turkuaz ve beyaz taşlarla örülmüş bu devasa panolar, soyutlanmış balık, kuş ve ağaç motiflerini barındırır. Sanatçı, geleneksel Bizans ve Mozaik tekniklerini, soyut dışavurumcu bir kompozisyon anlayışıyla birleştirerek açık hava galerileri yaratmıştır.

Bedri Rahmi ve onun kurduğu '10'lar Grubu', Anadolu folk sanatını çağdaş resmin diliyle yeniden üreterek taklitçilikten uzak, özgün bir 'Mavi Anadolu' estetiği inşa ettiler. Aynı dönemde Kuzey Akdeniz ekolleri, d'Ensembles sergileri ve Eren Eyüboğlu, Sabri Berkel, Nurullah Berk gibi isimlerin çalışmalarıyla çağdaş Türk sanatı kurumsal ve estetik olgunluğa ulaştı.

Bugün IMÇ duvarlarında hâlâ ayakta duran bu mozaikler, Türkiye'deki toplumsal modernleşme sürecinin, mimari ile plastik sanatların kamusal alandaki en başarılı estetik iş birliklerinden biri olarak kabul edilir.

Konum

İstanbul Manifaturacılar Çarşısı (IMÇ), Unkapanı, İstanbul, Türkiye · © OpenStreetMap

Kaynaklar